როგორია უმუშევრობის დონე საქართველოში? – 2025 წლის მესამე კვარტალში მაჩვენებელი შემცირდა

უმუშევრობის დონე პირდაპირ კავშირშია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან - რაც უფრო მაღალია დასაქმების მაჩვენებელი, მით მეტი დოვლათი იქმნება ქვეყანაში და მცირდება სიღარიბე. 

უმუშევრობა ჩვენი ქვეყნის ერთ-ერთი წამყვანი პრობლემაა, რომელიც მიგრაციის მაღალ დინამიკასაც უდევს საფუძვლად - ერთი მხრივ, დაბალი ანაზღაურების და მეორე მხრივ, სამუშაო ადგილების სიმცირის გამო, ბოლო წლებია, სამუშაო ძალა ძირითადად, ევროპასა და აშშ-ში გაედინება. მათი დასაქმების ძირითადი სფერო კი არაოფიციალური მონაცემებით, სერვისია.

საკითხის სიმწვავეზე მიუთითებს შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ILO) მონაცემებიც, რომლის თანახმადაც, 96 ქვეყანას შორის უმუშევრობის დონით საქართველო მე-11 ადგილზეა. გასათვალისწინებელია, რომ აღნიშნული რეიტინგი ეყრდნობა ILO-ს მოდელირებულ შეფასებებს (2024 წლის ნოემბრის განახლება) 2025 წლისთვის. მოდელირებული შეფასება არის ტერმინი, რომელსაც საერთაშორისო ორგანიზაციები მონაცემთა პროგნოზირებისას იყენებენ. 

შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის თანახმად, უმუშევრობის დონით საქართველოს უსწრებს ისეთი ქვეყნები, როგორიცაა: ერაყი, ჰაიტი, იორდანია, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, გაბონი, ბოტსვანა, ესვატინი, ჯიბუტი, სამხრეთ აფრიკა და სუდანი (პირველ ადგილზე). მონაცემები ცხადყოფს, რომ საქართველო უმუშევრობის დონით (2024 წელს 13.9%) ერთ-ერთ მოწინავე ადგილს იკავებს მსოფლიოს მასშტაბით, რაც იმას ნიშნავს, რომ მნიშვნელოვანია, ქვეყანაში გატარდეს რეფორმები, რომელიც გაზრდის დასაქმების დონეს და შეამცირებს სამუშაო ძალის გადინებას. 

რას გვეუბნება საქსტატის მონაცემები ქვეყანაში უმუშევრობის დონესთან დაკავშირებით?

2025 წლის მესამე კვარტლის მონაცემებით საქართველოში უმუშევრობის დონე ამავე წლის წინა ორ კვარტალთან და ასევე, 2024-2023 წლებთან შედარებით შემცირებულია. 

კერძოდ, 2025 წლის მეორე კვარტალში უმუშევრობის დონე 14.3%-ს შეადგენდა,  მესამეში კი - 13.3%-ს. 2024 წელს ჯამურად უმუშევრობის დონე 13.9% იყო, ხოლო 2023 წელს - 16.4%. 

ცნობისთვის, უმუშევრად ითვლება 15 წელზე მეტი ასაკის პირი, ვინც გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ეძებს სამსახურს. შესაბამისად, უმუშევრობის 13.3%-იანი მაჩვენებელი არ ნიშნავს იმას, რომ ქვეყანაში მოსახლეობის მხოლოდ აღნიშნული ნაწილია სამსახურის გარეშე.

რა მიზეზებით შეიძლება შემცირებულიყო უმუშევრობის დონე ქვეყანაში 2025 წელს?

როგორც წესი, უმუშევრობის შემცირება მაღალ ეკონომიკურ ზრდას უკავშირდება. ეკონომიკის სამინისტროს თანახმად, 2025 წლის იანვარ-ნოემბრის საშუალო ეკონომიკური ზრდა 7.5%-ით განისაზღვრა. სამინისტროს განმარტებით, ეკონომიკის ზრდაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა დღგ-ის გადამხდელ საწარმოთა ბრუნვისა და ახლად დარეგისტრირებულ საწარმოთა რაოდენობის ზრდამ, საგარეო ვაჭრობის მიმართულებით დაფიქსირებულმა პოზიტიურმა ტენდენციებმა და ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლის ზრდამ. 

ეკონომიკის ზრდა განაპირობებს ახალი სამუშაო ადგილების შექმნასაც, თუმცა გასათვალისწინებელია შრომის ანაზღაურების ფაქტორიც - რამდენად დამაკმაყოფილებელია დასაქმებულთათვის შრომის ანაზღაურება ქვეყანაში არსებული ინფლაციის ფონზე? და მიუხედავად სამუშაო ადგილების ზრდისა, არადამაკმაყოფილებელი ანაზღაურება შრომისუნარიან პირებს ემიგრაციაში წასვლისკენ ხომ არ უბიძგებს? 

2025 წელს უმუშევრობის დონის შემცირება შეიძლება დაკავშირებული იყოს სწორედ გაზრდილ მიგრაციასთანაც -  როდესაც შრომისუნარიანი მოქალაქეების ნაწილი, ვინც სამსახურს საქართველოში ეძებდა, ქვეყანას ტოვებს, სტატისტიკაშიც აღარ ირიცხებიან, როგორც დასაქმების მსურველები. 

სად არის დასაქმებული საქართველოს მოსახლეობის უმეტესობა?

ამჟამად სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს 2024 წლის მონაცემები აქვს გასაჯაროებული, რომლის თანახმადაც, დასაქმების სფეროებში ტოპ 5 პოზიციას შემდეგ სფეროები იკავებს:

1. საბითუმო და საცალო ვაჭრობა, ავტომობილებისა და მოტოციკლების რემონტი - 225 600 პირი;

2. სოფლის, სატყეო და თევზის მეურნეობა - 225 000 პირი;

3. მრეწველობა - 180 300 პირი;

4. განათლება - 164 800 პირი;

5. მშენებლობა - 124 300 პირი;

აღსანიშნავია, რომ საქსტატს დათვლილი აქვს საქმიანობის ისეთი სფეროებიც, როგორიცაა: შინამეურნეობების, როგორც დამქირავებლის, საქმიანობები; არადიფერენცირებული საქონლის და მომსახურების წარმოება შინამეურნეობების მიერ საკუთარი მოხმარებისათვის.  აღნიშნულ საქმიანობას 2024 წლის მონაცემებით 17 700 პირი ეწევა. ამგვარ ეკონომიკურ აქტივობას ანუ სოფელში, საკუთარ მეურნეობაში დასაქმებას ახალ მეთოდოლოგიაში შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია აღარ ითვალისწინებს. ILO-ს სტატისტიკა მოიცავს მხოლოდ დაქირავებულ პირებს, რომლებიც სახელფასო ანაზღაურებას იღებენ და ასევე, თვითდასაქმებულებს. 

როგორც სტატისტიკა გვიჩვენებს, საქართველოს მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჯერ კიდევ სოფლად, შინამეურნეობებშია დასაქმებული და საკუთარი მოხმარებისთვის ეწევა მებოსტნეობას, მესაქონლეობასა თუ სხვა საქმიანობას, რაც როგორც წესი, მხოლოდ ოჯახის საბაზისო ხარჯებისთვის არის საკმარისი (რიგ შემთხვევაში, აღნიშნულ ხარჯებსაც ვერ ფარავს). შესაბამისად, მნიშვნელოვანია მათი ჩართვა აქტიურ ეკონომიკურ საქმიანობებში.

რომ შევაჯამოთ, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს ეკონომიკა იზრდება, რეალურად, მაღალი მოთხოვნაა კვალიფიციურ კადრებზე, განსაკუთრებით სერვისის მიმართულებით, უმუშევრობის დონით საერთაშორისო სტატისტიკით მაინც ერთ-ერთ მოწინავე პოზიციას ვიკავებთ.